Οι Άγριες Χήνες Μεταναστεύουν...
“Ο πατέρας είναι κοντά, η μητέρα είναι κοντά, αλλά ακόμη πιο κοντά είναι ο πρόεδρος Μάο”. Είναι ίσως η πλέον αντιπροσωπευτική πρόταση του βιβλίου “Άγριες χήνες”, που περιγράφει τη ζωή τριών γυναικών από την αυτοκρατορική Κίνα, ως την Κίνα του Μάο. Ο πρόεδρος Μάο που οραματίστηκε και έβαλε σε εφαρμογή “Το Μεγάλο Άλμα προς τα εμπρός” και την “Πολιτιστική Επανάσταση”, δηλ. την προσπάθεια της Κίνας να αποκτήσει ισχυρή οικονομία, να γίνει ανταγωνιστική και να κυριαρχεί στο παγκόσμιο στερέωμα, Το αναπτυξιακό επίπεδο αυξήθηκε στην Κίνα, όμως τα αποτελέσματα ήταν ολέθρια για τους Κινέζους. Η πιεστική απαίτηση για περισσότερη εργασία, μεγαλύτερες και όλο και μεγαλύτερες στερήσεις και θυσίες, οδήγησε έναν ολόκληρο λαό στην εξαθλίωση. Η πείνα ήταν μια καθημερινότητα για τους Κινέζους, κυρίως στα αστικά κέντρα, για τους κούληδες στους ορυζώνες της αχανούς χώρας τα πράγματα έγιναν ακόμη πιο δύσκολα. Υιοθετήθηκε η γνωστή τακτική του “διαίρει και βασίλευε” από την εξουσία. Οι πολίτες ωθούμενοι από την ανάγκη για μια καλύτερη ζωή, ακολούθησαν με θέρμη στην αρχή, άβουλοι κατά τη διάρκεια, από ανάγκη και φόβο στη συνέχεια. Όσον αφορά την “Πολτιστική Επανάσταση”, κάθε άλλο παρά πολιτιστική και κάθε άλλο παρά επανάσταση ήταν. Ναι, σίγουρα η Κίνα πέτυχε τους αναπτυξιακούς της στόχους και έγινε ξένη, απόμακρη, τυραννική και βασανιστική για τους Κινέζους.
Αν κοιτάξουμε γύρω μας, όλο και περισσότερο εδραιώνεται η πεποίθηση πως οι “άγριες χήνες” της Κίνας μετανάστευσαν προς την Ενωμένη Ευρώπη. Την Ενωμένη Ευρώπη, που ξεκίνησε σαν μια ιδέα για την κατάκτηση ανώτερων ιδανικών, για την πραγμάτωση κοινωνιών ισότητας, δικαιοσύνης, ευημερίας, ασφάλειας, αξιοκρατίας, ανθρωπισμού, δημοκρατίας. Και όπως όλες οι ιδέες βρήκε ένθερμους υποστηρικτές, αλλά και ένθερμους πολεμίους. Καθώς, όμως, περνούν οι δεκαετίες, όλα δείχνουν ότι οι ιδέες αυτές πολύ λίγο απειχούσαν τα πραγματικά συμφέροντα των επικεφαλής. Η τεράστια ευρωπαϊκή αγορά των 500 περίπου εκατομμυρίων ανθρώπων ρίχνεται ολοένα και περισσότερο σε έναν αγώνα οικονομικής κυριαρχίας και αναπτυξιακού ανταγωνισμού, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά της ηπείρου. Απέναντί της έχει παλιούς αντιπάλους που γνωρίζουν πολύ καλά το παιχνίδι αυτό (ΗΠΑ, Ιαπωνία), αλλά και νέους, ισχυρούς (BRICS), οι οποίοι έχουν σημαντικά πλεονεκτήματα τόσο από την άποψη των πρώτων υλών, του εργατικού δυναμικού, αλλά και από άποψη νοοτροπίας και διακυβέρνησης. Έτσι, οι αρχικοί στόχοι περί ευημερίας των πολιτών και επομένως ανάκαμψης των οικονομιών των ασθενέστερων εταίρων τροποποίθηκαν εμφανώς.
Στην ιδρυτική πράξη της Ένωσης διασαφηνίζεται ότι όλοι οι εταίροι είναι ισότιμοι και έτσι θα αντιμετωπίζονται. Όμως, δεν είναι έτσι. Ο αναπτυγμένος Βορράς, με πρωτοστατούσα τη Γερμανία δείχνει καθαρά τις αρχηγικές του προθέσεις και τη διάθεσή του για πολιτική και οικονομική κυριαρχία μέσα στα πλαίσια της Ευρώπης αρχικά, έχοντας αντίπαλο σ΄ αυτό τη Γαλλία, ενώ ο Νότος αντιμετωπίζεται ως “ο φτωχός συγγενής” που άγεται και φέρεται από τα συμφέροντα των ισχυρών. Η τρύπα στην οικονομία των χωρών του Νότου μεγαλώνει, το εισόδημα των πολιτών εξανεμίζεται, οι θέσεις εργασίας συρρικνώνονται, το έλλειμμα βρίσκεται σε δυσθεώρατα ύψη, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, καθώς αυξάνεται η φορολογία και οι τιμές των προϊόντων σε συνδυασμό με τη δραστική μείωση μισθών, επιδομάτων και άλλων κοινωνικών παροχών και εξακολουθούν να ζητούνται θυσίες προς όφελος ενός αδιόρατου κοινού σκοπού και των κοινών αναπτυξιακών στόχων. Μόνο που οι αναπτυξιακοί στόχοι που υποτίθεται έχουν ως σκοπό τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Ευρωπαίων, στρέφονται εναντίον αυτών, αναγκάζοντας τους να ζουν σε ολοένα και δυσκολότερες συνθήκες.
Παράλληλα, μία άλλη πρακτική, που προβληματίζει και ενισχύει την άποψη ότι άλλες είναι οι πραγματικές επιδιώξεις της ΕΕ, είναι η ακόλουθη: Αν και το δημοκρατικό καθεστώς είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξη μιας χώρας στην Ένωση, τα τελευταία χρόνια μοιάζει να αρκεί ο τύπος και όχι η ουσία στο σημείο αυτό. Η διέυρυνση της Ένωσης, μάλλον γίνεται βιαστικά, μιας και υπάρχει αυξανόμενη ανάγκη εργατικού δυναμικού, νέων “εσωτερικών” αυτής αγορών σε χώρες με δοκιμαζόμενη οικονομία (π.χ δημοκρατίες πρώην Σοβιετικής Ένωσης), που υπάρχουν ως ανεξάρτητες μετά από μία μακρά περίοδο σκληρής και ανελεύθερης κηδεμονίας και επέκτασης της επιχειρηματικής δράσης σε αυτές των πολυεθνικών επιχειρήσεων. Το ότι παραβλέπονται ουσιώδεις προϋποθέσεις ένταξης γίνεται πιο κατανοητό και από τις θεωρούμενες “εν δυνάμει” χώρες-μέλη (Αλβανία, Σκόπια).
Φαίνεται καθαρά, από όλα αυτά, ότι δεν υπάρχει ούτε συνοχή, ούτε σύμπνοια μεταξύ των χωρών-μελών. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού δεν υπήρξε ποτέ. Και αν κάποιος μιλήσει για τη συνοχή και τη σταθερότητα που προσφέρει το τεχνητό κοινό νόμισμα, euro, ας λάβει υπόψη του πως η μία και μοναδική προσπάθεια που έγινε για την ύπαρξη κοινού ευρωπαϊκού συντάγματος απέτυχε εξαιτίας της άρνησης της Γαλλίας και της Ολλανδίας. Έκτοτε κανείς δε μίλησε για το θέμα αυτό. Βέβαια, είναι, το λιγότερο αφελές, να μιλάμε για τον κακό Βορρά και τον πολύπαθο Νότο. Πώς είναι δυνατόν κάποιος συνέχεια να δίνει και κάποιος άλλος συνέχεια να παίρνει; Το κοινό ευρωπαϊκό ταμείο, που τροφοδοτείται από τις χώρες του Βορρά κατά κύριο λόγο, παρουσιάστηκε, είτε σκόπιμα είτε από ανικανότητα, από τις κυβερνήσεις των χωρών-μελών που καλούνται σήμερα να πληρώσουν τους αναπτυξιακούς στόχους, ως η “κολυμβήθρα του Σιλωάμ”, που θα τις ελάφρωνε από τα οικονομικά ελλείμματα. Όμως κάποτε έρχεται η στιγμή που πρέπει να αποδόσεις τα οφειλόμενα και επειδή είναι αδύνατο να το κάνεις, αναγκάζεσαι να αγωνίζεσαι για αναπτυξιακούς στόχους που σου τους έχουν θέσει άλλοι, στην προκειμένη περίπτωση οι Βόρειοι εταίροι. Και το χειρότερο, σου επιβάλλουν και τον τρόπο, που είναι επώδυνος και ταπεινωτικός. Και επειδή “money makes the world go round”, όπως πολύ σωστά τραγουδά ο παρουσιαστής του “Cabaret” και επειδή οι ιμπεριαλιστικές τάσεις της Γερμανίας δεν υποχώρησαν ποτέ, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ξέφυγε από τα καθιερωμένα. Στην Ένωση με τη σημερινή της μορφή και λειτουργία, υπάρχει ο αρχηγός, η αντιπολίτευση, οι προνομοιούχες τάξεις και ο απλός λαός, που εργάζεται για το κοινό καλό και την επίτευξη της ανάπτυξης. Και όσο οι ανταγωνιστές στον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης θα εδραιώνονται, τοσο θα αυξάνεται η απόσταση μεταξύ των κοινωνικών τάξεων της “ευρωπαϊκής οικογένειας” και θα εξακολουθήσουν να τίθενται ολοένα και περισσότεροι μακροπρόθεσμοι στόχοι ανάπτυξης.
Από την όλη συζήτηση γίνεται φανερό πως αυτό για το οποίο ουσιαστικά ενδιαφέρεται η Ενωμένη Ευρώπη είναι το χρήμα, η ικανοποίηση των υλικών συμφερόντων και η κυριαρχία των επιχειρήσεων. Η Ευρώπη του πολιτισμού και της παιδείας, των επιστημών, των ιδεών, η ανθρώπινη Ευρώπη που στήρίζεται στο δυναμικό της και ταυτόχρονα το στηρίζει υποχώρησε, γιατί κανείς δεν ενδιαφέρθηκε ουσιαστικά γι΄αυτήν. Το κοινωνικό κράτος, το κράτος δικαίου μοιάζει καρικατούρα πια. Η κοινωνία των πολιτών μετατρέπεται, αν όχι μετατράπηκε, σε κοινωνία εργατών και όχι εργαζομένων.
Δρώντας με αυτόν τον τρόπο η ΕΕ, μοιάζει ανεξάρτητη και αποκομμένη από το σύνολο των Ευρωπαίων, που από τους οποίους και για χάρη των οποίων έπρεπε να υπάρχει. Ακόμη και αυτές οι συνεδριάσεις και αποφάσεις των θεσμικών της οργάνων είναι “παράσταση για ένα ρόλο”, αυτό των οικονομικά ισχυρών κηδεμόνων της. Και έτσι μας έρχονται και πάλι στο νου οι “Άγριες χήνες” και οι προσπάθειες των Κινέζων για την επίτευξη της ανάπτυξης. Άραγε, αν τους ρωτούσαν αν άξιζαν τον κόπο όλα αυτά, αν πίστευαν πραγματικά στην αναγκαιότητα όλων αυτών των θυσιών και αν η επίτευξη των στόχων ανάπτυξης έφερε την αναμενώμενη ικανοποίηση, τι θα απαντούσαν; Και από την άλλη, γιατί ποτέ κανείς δε μπήκε στον κόπο να ρωτήσει άμεσα τους Ευρωπαίους αν είναι ευχαριστημένοι με την Ένωση, αν εξακολουθούν να την επιθυμούν, τι θέλουν να αλλάξει και κατά πόσο πιστεύουν στις αγνές της προθέσεις; Γιατί ποτέ κανείς δε τους ρώτησε τι είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν στο βωμό ανάπτυξης που χάνεται στο βάθος της σήραγγας; Ποιοι πιστεύουν ότι η Ενωμένη Ευρώπη, έτσι όπως παρουσιάζεται σήμερα, είναι ένας υψηλός στόχος και αξίζει να αγωνιστούν γι΄αυτό;
Τελειώνοντας, ας μην ξεχνάμε πως κάθε οικοδόμημα, πολυ περισσότερο κάθε τεχνητό οικοδόμημα, χρειάζεται γερά θεμέλια, συντήρηση και ανακαίνηση. Έτσι, λοιπόν, και η ΕΕ χρειάζεται να αναθεωρήσει τη στάση της, να πάψει να έχει ως αυτοσκοπό τον οικονομικό ανταγωνισμό και την οικονομική κυριαρχία, πολύ περισσότερο να βρει ή να ξαναβρεί το δημοκρατικό της πρόσωπο και να ανακτήσει τη χαμένη αξιοπρέπεια και εμπιστοσύνη στα μάτια των πολιτών της. Αυτό δε θα το καταφέρει χαράζοντας διαχωριστικές γραμμές και υψώνοντας τείχη, αλλά χτίζοντας γέφυρες επικοινωνίας. Πραγματικές γέφυρες πολιτισμού και κάνοντας κέντρο των φροντίδων, των σκοπών και των στόχων της τον άνθρωπο, θυμούμενη πάντα ότι κανείς δε ξεφεύγει από την Ιστορία, όπως είπε και ο πρόεδρος Λίνκολν.
Κωνσταντίνος Κρινίτης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου